نمی توان در عرض چند ماه علوم انسانی را به علوم انسانی اسلامی تبدیل کرد

 اولین نشست تخصصی مکتب آزاد اندیشی عصر دیروز با حضور حجت ‌الاسلام و المسلمین خسروپناه، رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، حجت‌الاسلام رضا غلامی رئیس مرکز پژوهش‌ های علوم انسانی صدرا،  حجت الاسلام سید مهدی ساداتی نژاد عضو هیات علمی دانشکده حقوق دانشگاه تهران و دکتر فرزاد جهان بین عضو هیات علمی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) در سالن شیخ مرتضی انصاری دانشکده حقوق دانشگاه تهران برگزار شد.

در این میزگرد دکتر فرزاد جهان بین عضو هیات علمی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) اظهار داشت: پوزیتیویسم در روش شناسی منحصرا تجربه را تنها راه شناخت می داند و معقولیت علمی را در گرو تجربه و استقراء تضمین می نماید. این پارادایم دو تصویر علمی و غیرعلمی ایجاد می کند و و بر اساس این دو تصویر ارزشگذاری می کند.وی با بیان خاطره ای از توماس کوهن در مواجهه با این جمله که اگر علمی را نتوان اندازه گرفت رضایت بخش نخواهد بود به طرح سوالات دوگانه کوهن در ارتباط با این نگاه پرداخت.این سوالات و سوالاتی از این دست مقدمات تغییر پارادایمی از پوزیتیویسم به تفسیرگرایی را فراهم می کند.قدهای ویران کننده فارابند به اثبات گرایی و تلاش لاکاتوش برای جمع دیدگاه پوپر و فارابند و کوهن به عنوان ره میانه در اثر همین نقدها و پرسش هاست.دکتر جهان بین در ادامه با اشاره تاریخ معاصر ایران و پرسش از عقب ماندگی به نقد دو جریان پرداخت.جریانی که اساسا مسیر و مقصد توسعه را از قبل تعیین شده می داند و به تبعیت از مدل توسعه غربی فرامی خواند که اتفاقا این جریان با استبداد ورزی  و ترور شخصیتی و فیزیکی در مقابل نضج دیدگاه  قائل به توسعه درونزا قرار گرفتند.امروز ما شاهدیم تعریف خاصی از منافع ملی و منابع قدرت با استبداد در گروههای علوم سیاسی مطرح می گردد.وقتی بررسی می کنیم به این خاطر است که مبادا اصل وفاداری به نظریه مورگنتا حفظ شود! وی ادامه داد  جریان دیگری نیز هست که تلاش می کند با ساده انگاری مفاهیم، در مواجهه با هر موضوع وارداتی تلاش کردند که نشان دهند این موضوع سابقا در اسلام بوده و اساسا توجهی به حقیقت آن موضوع و متنی که موضوع در آن نضج یافته و تبعات آن نکردند.

وی ادامه داد:  ما باید شرایطی را فراهم کنیم که افراد اجازه پرسش داشته باشند و بتوانند نقد کنند و در سایه نقد، پیشرفت حاصل می شود و برای مسائل خودمان باید با ظرفیت اسلام راه حل اساسی و نه تطبیق صوری پیدا کنیم.به عنوان نمونه آیا با اضافه کردن اسلامی به بانکداری و برخی تغییرات در بندهای توافقنامه ها، بانکداری اسلامی می شود؟آیا واقعا نگاه جامع و درستی که بر آمده از مبانی دینی و مسائل امروز باشد در حوزه زنان وجود دارد؟ وی تاکید کرد که  نمی توان در عرض چند ماه علوم انسانی را به علوم انسانی اسلامی تبدیل کنیم بلکه زمان و مداقه  زیادی برای این کار لازم است.

وی افزود: آزاد اندیشی لازمه یک جامعه زاینده است که باید مورد تاکید همه پژوهشگران قرار گیرد.

جهان بین با اشاره به انواع قدرت و از آن جمله قدرت نرم تاکید کرد که من ادعا نمی کنم همه غربزده ایم اما معتقدم همواره باید خودآگاهی داشت و در مواجهه با مسائل، با خودآگاهی برخورد کرد.

جهان بین نیز در پایان خاطر نشان کرد: اگر عقل سلیم بریده از طمع وجود داشته باشد و حقیقت به این عقل عرضه شود، عقل بی شک می پذیرد چرا که العقل شرع من داخل و الشرع عقل من خارج.

درباره نویسنده

وبگاه فراروي شما، آینه‌ایست براي انعكاس ديدگاه‌ها، دغدغه‌ها و تحليل‌هاي اینجانب. امید که بتواند فرصت مغتنمی را براي طرح مساله، تضارب آراء و بهره برداري از مباحث عالمانه و كارشناسانه فراهم آورد.