توافق وین در کنگره تصویب می شود

به گزارش مجله خبری تحلیلی شهر مینو، توافق «برجام» در واقع بازتاب یک «فرآیند گام به گام» بوده و مشتمل بر « تکالیف متقابل » است ، نه تنها با یک متن نامتوازنی مواجه هستیم بلکه نمی توان با توجه به رویکردهای اصلی انقلاب اسلامی و اصول و آرمان های ما ، سخن از یک « نتیجه برد-برد » داشت! از این رو نظر کارشناسان و متخصصان این حوزه را درباره ابعاد مختلف توافق وین جویا هستیم.

مصاحبه خبرنگار شهر مینو را با دکتر فرزاد جهانبین مدرس دانشگاه و عضو هیأت علمی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) قزوین را می  بینید:

با سلام؛در این برهه حساس که توافق وین مورد تصویب شورای امنیت هم قرار گرفت، نقش نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی در بررسی جامع و کامل متن توافق را چگونه ارزیابی می کنید؟

با توجه به قانون اساسی و ترتیبات تصویب قوانین، حقوق داخلی ما بر حقوق بین المللی ارجحیت دارد.لذا علی رغم تصویب جمع بندی مذاکرات در شورای امنیت، مجلس می باید بر اساس منافع ملی به بررسی و تصویب یا رد این جمع بندی اقدام نماید. هر چند که تصویب قطعنامه، بار روانی ایجاد کرده است. در آمریکا هم وضعیت چنین است.

هرچند بر اساس قوانین امریکا، مصوبات شورای امنیت در حد قوانین فدرال بوده و کنگره می تواند آن را وتو کند اما به هر حال با تصویب این قطعنامه در شورای امنیت، رد توافق برای کنگره هزینه دارد و چنان چه عرض شد بار روانی ایجاد کرده است.

لذا در بررسی هم ما باید به فکر منافع ملی خود باشیم و از این منظر به موضوع نگاه کنیم. البته اینجانب احتمال می دهم با توجه به مجموع شرایط و نیز ظرفیتهای پنهان در توافق وین و نیز مکانیزم ماشه در قطعنامه و مسائلی از این دست، کنگره توافق را تایید کند. چرا که در مجموع این توافق در دراز مدت به نفع امریکاست هر چند که هدف حداکثری جمهوریخواهان که به دنبال تغییر بنیادین در رفتارهای ایران از طریق تحریمها و با استفاده از حربه مساله ای هسته ای بودند در این مرحله تامین نشده است و توافق آنگونه که آنها می خواستند نشد.

به هر حال اگر رد هم شد رئیس جمهور می تواند آن را وتو کند. اما بعد از این مرحله ممکن است مجددا در آمریکا جمهوری خواهان روی کار بیایند و یا شرایط منطقه به سمت دیگری برود. به هر روی هر چیزی محتمل است و مانباید منافع خود را با اما و اگرها گره بزنیم و فقط با نگاه به آینده و پرهیز از سطحی نگری به فکر منافع ملی خود باشیم.

با توجه به اینکه موضوع مذاکرات هسته ای است چرا غربی ها روی توان موشکی ایران تمرکز کرده اند؟

در توافق وین، در خصوص مسائل موشکی ایران به نکته ای اشاره نشده است اما آمریکاییها به هر حال توانستند این بندها را در قطعنامه بیاورند. اعضاء تیم مذاکره کننده ایران با اذعان به اینکه ما توانستیم ممنوعیت را به محدودیت ۵ ساله تبدیل کنیم معتقدند که این بندها کاغذ پاره است و ضمانت اجرایی ندارد و ما مثل سابق می توانیم در این خصوص عمل کنیم.

اما نکته این است که ما آن قطعنامه ها و آن ممنوعیت ها را نمی پذیرفتیم در حالی که الان خودمان محدودیت چند ساله را پذیرفتیم. واقعا برای من سوال است که آیا این قدر طرف مذاکره کننده ما احمق هست که پذیرفته بندهایی را در محدودیت موشکی بیاورد که هیچ ضمانت اجرایی ندارد. دکتر عراقچی اذعان داشتند که آنها به ما گفتند ما برای تامین نظر اسرائیل و شرکای منطقه ای مان، این بندها را در قطعنامه می آوریم ولی شما عمل نکنید.

جالب اینجاست که اسرائیل و شرکای منطقه ای که نگران توان نظامی ایرانند از آوردن چنین بندهای بی خاصیتی رضایتشان جلب خواهد شد و چنین کلاهی بر سرشان خواهد رفت. به هر حال واقعا در این خصوص ابهام زیاد هست و باید ببینیم چه می شود.

دولت محترم باید به این نکته توجه داشته باشد که قدرت بازدارندگی ایران یک عامل مهم در امنیت امروز ایران است و اگر امروز ما به درخواست دولت عراق و سوریه در آنجا، مشاوره نمی دادیم و از آنها حمایت نمی کردیم امروز داعش در ایران بود. چنانچه زرقاوی رسما اعلام کرده است که هدف نهایی ما ایران است. اگر مذاکره کنندگان ما می توانند دستاوردهایی داشته باشند به عوامل متعددی بستگی دارد.

بی شک از جمله همین عوامل، توان بازدارندگی ایران و دست برتر ایران در منطقه هست و الا اوباما رسما خواست قلبی اش را گفت و بیان کرد اگر من می توانستم پیچ و مهره های صنعت هسته ای را باز می کردم کما اینکه تا کنون از هیچ کاری دریغ نشده است که از جمله آنها شهادت دانشمندان ایرانی است.

طبق فرمایش رهبر انقلاب یکی از خطوط قرمز طراحی شده لغو تحریم ها بصورت یکجا و همزمان با توافق ترسیم شده است. جدول زمانبندی رفع تحریم ها در توافق را چگونه می بینید؟ در صورت متعهد بودن ایران چه تضمینی وجود دارد که تحریم ها لغو شود؟

در مورد همزمانی اقدامات ایران و طرف مقابل ظاهرا با چند مرحله ای کردن این اتفاق افتاده است اما عملا چنین نیست.هر چند آغاز اقدامات ایران همزمان با اعلام لغو تحریمهاست اما در عمل، اجرای لغو تحریمها منوط به انجام تعهدات ایران و گزارش و راستی آزمایی ایران است.
در مورد تحریمها هم به نظر اینجانب، تحریمها رفع می گردد چرا که در بدو کار بعید هست آمریکا هزینه این بدعهدی را بدهد.

بندهای ۱۱ و ۱۲ قطعنامه که به مکانیزم ماشه موسوم است مانند یک شمشیر به صورت مستمر بالای سر ما خواهد بود. به نظرم تا چند سالی اتفاق خاصی نمی افتد اما وقتی زیرساختهای هسته ای نابود شد و این جریان مستمر خشک شد و دیگر قطعه سازان و چرخه مرتبط با این موضوع از فرآیند خارج شدند چه بسا مجددا تحریمها با بهانه های دیگر بازگردد.

رژیم بازرسی های ویژه از ایران که مورد انتظار آمریکاییها است چقدر با امنیت ملی ما در تعارض است؟

در خصوص بازرسیها ظاهرا آنچه آمریکاییها می خواستند اتفاق نیفتاده است.در خصوص مراکز درخواستی هم ایران فرصت آماده سازی دارد.چرا که اگر فعالیت مشکوکی صورت گرفته باشد این قابل شناسایی است و حتی نیاز به بررسی فوری ندارد.اما از آنجا که آژانس دارای اختیارات مهمی است و در هر مرحله همه چیز به جمع بندی آ ژانس نیاز دارد که باید بر اساس راستی آزمایی این کار صورت بگیرد آژانس می تواند در درخواستها دست بازی داشته باشد.

به عنوان نمونه بر اساس ماده ۱۴ توافق، ایران باید مشکلات گذشته و حال خود را با آژانس حل نماید. عبارت مشکلات حال، جدید بوده و حتی در گزارش‌های فعلی آمانو نیز از این عبارت استفاده‌نشده است. عبارت مشکلات گذشته و حال از عبارت «ابعاد احتمالی نظامی» نیز به نوعی بدتر است چراکه آژانس تنها PMD را به رسمیت می‌شناسد و وضع اصطلاح جدید می‌تواند مشکلاتی به وجود آورد.

از اینکه وقت خود را در اختیار ما قرار دادید صمیمانه متشکرم.

درباره نویسنده

وبگاه فراروي شما، آینه‌ایست براي انعكاس ديدگاه‌ها، دغدغه‌ها و تحليل‌هاي اینجانب. امید که بتواند فرصت مغتنمی را براي طرح مساله، تضارب آراء و بهره برداري از مباحث عالمانه و كارشناسانه فراهم آورد.