پاسخنامه امتحان انقلاب اسلامی در نیمسال اول سال ۹۳-۹۴

در پاسخ به سوالات فقط بر روی کلیدواژه ها تاکید می شود.پاسخ دانشجویان عزیز می باید مشتمل بر کلیدواژه ها و توضیح مناسب آن می بود.

سوال:از جمله مهترین مسائلی که جامعه ایرانی از دوره مشروطیت با آن مواجه بوده و در مورد آن تامل کرده است مساله عقب ماندگی و نحوه برون رفت از آن وضعیت می باشد.به عبارتی مساله “معنای زیست مطلوب”. در پاسخ به این پرسش، دو رهیافت کلان “تجدد غربی” و ” تعالی” مطرح شده است. ضمن نقد و ارزیابی رهیافت تجدد غربی، مختصات رهیافت تعالی را شرح نمایید.

پاسخ بخش اول: تاریخ(مساله استعمار)، فرهنگ(مثال جی دی پی و نهاد خانواده) و جغرافیای کشورها با یکدیگر متفاوت است.مسائل انسانی متریک نیست.کشورهای توسعه یافته با آسیب های جدی روبرو هستند.برخورد با توسعه مانند جداکردن میوه خوب از بد نیست.اقتصاد در فرهنگ و فرهنگ در اقتصاد تاثیر دارد.توانمندی داخلی نادیده گرفته می شود و نوعی احساس حقارت پنهان در پارادایم ترقی وجود دارد.

پاسخ بخش دوم:رهیافت تعالی برای برون رفت از وضعیت عقب ماندگی، بر طرح ریزی مدل مطلوب زندگی مبتنی بر مختصات هویت ایرانی اسلامی تاکید دارد.

سوال: از مهاجرت صغری تا مهاجرت کبری شاهد نوعی بلوغ در جریان تعالی و حرکت از نگاه خرد در مبارزه به نوعی نگاه کلان و ساختاری هستیم. ضمن شرح این سیر تکاملی که با بررسی تطبیقی درخواستهای متحصنین در دو مهاجرت صغری و کبری انجام می گیرد، برخورد روشنفکران غربگرا با این حرکت تکاملی را شرح داده و علل این برخورد را تبیین نمایید.

پاسخ بخش اول:در مهاجرت صغری، راه حل ارائه شده سطحی و جزءنگرانه است.در مهاجرت کبری راه حل ارائه کلان نگر و ساختاری است.در این مقطع طرح عدالتخانه به شکل کامل ارائه می گردد.

پاسخ بخش دوم:ایجاد جریان موازی سفارت انگلستان و جاانداختن مفهوم مبهم مشروطه به جای مفهوم همه فهم عدالتخانه.فریب متحصنین قم و ارائه نامه دوم شاه به آنها به جای فرمان سوم که در آن واژه اسلامی از مجلس شورای ملی حذف شده بود.ترور و حذف فیزیکی در مقاطع بعدی.

سوال: برخی معتقدند که رضاشاه چهره ای ملی بوده است و انگلستان نقشی در روی کار آوردن، حفظ و استمرار قدرت وی نداشته است. از جمله دلایل این امر را بی اطلاعی وزارت خارجه انگلستان از کودتای ۱۲۹۹ مطرح می کنند. یا در بیان دلایل دیگر، به خدمات رضاشاه از قبیل تاسیس بانک ملی، دانشگاه تهران و … اشاره می نمایند. این دیدگاه را مورد نقد و ارزیابی قرار دهید.

پاسخ بخش اول:کودتا با اطلاع و راهبری وزارت جنگ انجام شده است.اساسا در ایرانی که چندی پیش قرارداد ۱۹۱۹ وضع شده است و انگلستان در غیاب شوروی همه کاره است آیا می شود کودتایی بدون نظر انگلستان انجام پذیرد.

پاسخ بخش دوم:مهمترین اصل در دوره رضاشاه اصل وابستگی است.در طول مدت سلطنت خدماتی نیز انجام شده است.جهت گیری خدمات به نفع انگلستان بوده است.(مثال راه آهن و بانک مرکزی).مقایسه رضاشاه با امپراطور میجی.

سوال: دو مفهوم “تجدد آمرانه” و “شبه مدرنیسم” را که در توصیف حکومت رضاشاه مطرح شده است را تشریح نمایید.

پاسخ بخش اول:متجدد کردن ایرانی که فرض آن است در نوعی بدویت و عقب ماندگی به سر می برد از طریق قوه قهریه.

پاسخ بخش دوم:نه دریافتی از سنت و آنچه دارد دارد و نه فهم عمیقی از مدرنیته و بیشتر از مدرنیته با دستاوردهای ظاهری آن آشناست.

سوال:کودتای ۲۸ مرداد که طی آن، آمریکا اولین کودتای سازماندهی شده علیه یک دولت قانونی خارج از مرزهای خود را سامان می داد و این در حالی بود که دکتر مصدق به عنوان یک نیروی سوم در مقابل انگلستان و شوروی به آمریکا توجه یافته بود چه ارتباطی با مساله رقابت نفتی بین آمریکا و اروپا داشت؟ این ارتباط را مورد تحلیل قرار دهید.

پاسخ: اشاره به رقابت آمریکا با اروپا و بالا بودن قیمت تمام شده تولیدات آمریکایی به خاطر قیمت انرژی.کودتا و بعد تشکیل کنسرسیوم و گرفتن ۴۰ درصد از سهام کنسرسیوم نفتی.

سوال: ضمن اشاره کوتاه به دو واقعه ۳۰ تیر و ۲۸ مرداد، این دو واقعه را به صورت تطبیقی مورد تحلیل قرار دهید.

پاسخ بخش اول: ۳۰ تیر:اعلام جهاد آیت الله کاشانی و اولتیماتوم ۴۸ ساعته به شاه برای برکناری قوام و روی کار آمدن مجدد مصدق.

پاسخ بخش دوم: ۲۸ مرداد.کودتا علیه دکتر مصدق با همکاری آمریکا و انگلیس و اراذل و اوباش.

پاسخ بخش سوم:غفلت از نقش روحانیت و پیوندهای مذهبی توسط مصدق

سوال:انگلستان، اقدامات متعددی را برای جلوگیری از ملی شدن صنعت نفت انجام داد؛

  • ضمن برشمردن این اقدامات، تحلیل نمایید که آیا ایستادگی مردم ایران در مقابل این فشارها و تلاش برای ملی کردن صنعت نفت، اقدامی عاقلانه بوده است؟
  • به نظر شما بهتر نبود که ملت ایران در مقابل انگلستان که قدرت مسلط نظام بین الملل بود کوتاه می آمد و اجازه می داد که کماکان به غارت منابع نفتی ایران ادامه دهد؟
  • آیا به نظر شما اقداماتی که شاه انجام می داد همچون تلاش برای انعقاد قرارداد گس- گلشائیان که اندکی وضعیت را بهتر می نمود و می توانست تسکینی ایجاد نماید، روی کارآوردن نخست وزیر نظامی مانند رزم آرا که معتقد بود ایرانی حتی آفتابه هم نمی تواند بسازد، دست کاری در انتخابات برای راه یافتن طرفداران انگلستان به مجلس و…، برای تعامل بهتر و در امان ماندن از گزند انگلستان، مناسب تر نبود؟در این باره دیدگاه خود را بنویسید.

در پاسخ به این سوال نظر خودتون را می باید می نوشتین.

سوال:امام خمینی(ره) در جریان مخالفت با لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی با حق رای زنان مخالفت کردند. برخی بیان می دارند که امام(ره) در همان زمان چنین نظری داشتند و بعدا در جریان انقلاب اسلامی و تاسیس نظام جمهوری اسلامی ایران، نظرشان عوض شد.این دیدگاه را مورد نقد و ارزیابی قرار دهید.

پاسخ:اشاره به دیدار انجمن اسلامی دانشگاه تهران با امام راحل(ره) و پاسخ ایشان به همین سوال.

سوال:ریچارد کاتم معتقد است که ناسیونالیسم ایرانی که پهلوی مدعی آن بود و حذف اسلام، زمینه را برای غربگرایی آماده می کرد. این دیدگاه را مورد تحلیل قرار داده و در این تحلیل، آراء مرحوم دکتر شریعتی و جلال آل احمد را مورد توجه قرار دهید.

پاسخ:دکتر شریعتی معتقد بود که روحانیت پای هیچ سند استعماری را امضانکرده است.آل احمد معتقد بود که فردوسی بازی و کسروی بازی و … همه برای حذف اسلام است که فرهنگ مقاومت در میان مردم ایجاد می نماید.به تعبیری براساس انچه کاتم گفته است مقابله با اسلام و تاکید بر ایرانیت به خاطر آن بوده است که با از بین بردن روحیه مقاومت، زمینه را برای غربزدگی و وابستگی فرهنگی و بعد وابستگی اقتصادی فراهم کنند.اشاره به بیانیه تحریم کالاهای خارجی توسط علما در دوره قاجار.

سوال:پیمانهای نظامی و حجم مبادلات مالی نظامی که آمریکا با ایران منعقد کرد بسیار بیشتر از پیمانهای اقتصادی بود. این موضوع را مورد تحلیل و ارزیابی قرار دهید.

پاسخ: نگاهی به قراردادها نشان می دهد که هدف آمریکا بیشتر فروش تلیحات بوده است تا عمران زیربنایی.ایران در ازاء یک دلار حاصل از فروش نفت، دو دلار بابت خرید تسلیحات به آمریکابرمی گرداند.قریب به ۳۰ و حتی بعضا ۴۰ درصد درآمد ایران صرف خرید تسلیحات می شد.

سوال: با وجود گروه های مختلف مشارکت کننده در انقلاب اسلامی مانند مارکسیستها، مجاهدین، نهضت آزادی و …، این انقلاب به نام انقلاب اسلامی رقم خورد و نظام جمهوری اسلامی از درون آن تاسیس شد. برخی معتقدند که سهم دیگران، خورده شده است. این دیدگاه را مورد نقد و ارزیابی قرار دهید.

پاسخ: مردم مارکسیستها را ستون پنجم شوروی می دانستند.(اشاره به تظاهرات توده ایها در حمایت از شوروی در جریان نفت شمال).با دین فاصله داشتند.

مجاهدین به خاطر دیدگاه التقاطی و مواضع تند نتوانستند در بین مردم جایی باز کنند.در اتخابات ذمجلس اول علی رغم فرصت بی نظیری که در اختیار داشتند شکست فاحشی خوردند.

نهضت آزادی در بحبوبه کار که مردم جز به سقوط نظام شاهنشاهی راضی نبودند بر اصلاح تاکید می کردند.موضع متناسب با مردم ایران در مقابل آمریکا نداشتند.روابط مشکوک با آمریکا.

قاطبه مردمی که در صحنه بودن مردم مسلمان تحت رهبری امام خمینی بودند.شبکه وسیع مساجد و سازماندهی توسط روحانیت.شعارها دینی بود و مساجد محور بودند.روشنفکرانی مانند مرحوم شریعتی نیز خویشتن خویش را در اسلام و تجلی آن را در امام خمینی می دیدند.

سوال:مهمترین آسیب شناسی سیاست ها و برنامه های سه دولت در سه مقطع ۶۰-۶۸ ، ۶۸-۷۶،۷۶-۸۲ را بیان نمایید.

بخش اول: سقوط تولید و رفاه، افول آزادی

بخش دوم: بدهی خارجی،افزایش تورم و نابرابری توزیع درآمدها به علت کاهش قیمت نفت در سال ۱۳۷/ احساس بی عدالتی و ایجاد نارضایتی از وضع موجود./ تشکیل گروه کارگزاران که قائل به تقدم توسعه بر عدالت اجتماعی بودندوغلبه این نگرش در کابینه آقای هاشمی موجب تبعیض و نابرابری وتحمیل فشار بر گروههای محروم و آسیب پذیر شد./ تحولات یک جانبه و وسیع در حوزه اقتصادی،اجتماعی بر حوزه سیاسی تأثیر منفی گذاشت و کسری مشارکت و آزادی را رقم زد و عرصه سیاسی به عده ای خاص محدود شد که عمدتا در دولت دارای منافع خاصی بودند./ بحران عدالت/تشدید بحران آزادی

بخش سوم: تشدید بی عدالتی/ تضاد و تعارض ارزشی/ بحران استقلال سیاسی

سوال:واقعه تسخیر لانه جاسوسی و موضع گیری امام خمینی(ره) در این خصوص را تحلیل نمایید.

پاسخ:اشاره به دبار تسخیر سفارت یکی در ۲۳ بهمن ۵۷ و دیگری در ۱۳ آبان ۵۸ و اتفاقات رخ داده در این فاصله و تحلیل دیدگاه امام خمینی(ره)

سوال: برخی با استناد به واقعه گوادلوپ بیان می دارند که رویگردانی آمریکا از شاه موجب پیروزی انقلاب اسلامی گردید.ضمن اشاره به این واقعه، این ادعا را مورد نقد و ارزیابی قرار دهید.

پاسخ:کنفرانس گوادلوپ و شکل گیری آن در شرایطی که کار از کار در ایران گذشته است.اشاره به خاطرات سولیوان در ایران و اینکه وی بارها اعلام کرده بود که طوفانی در راه است اما آمریکاییها حاضر به پذیرش نبودند.کارتر و اینکه ایران جزیره ثبات است.عدم پیش بینی انقلاب که به تعبیر رئیس وقت سیا انقلاب ایران یک انقلاب بی مفهوم بود یعنی اینکه برایشان قابل فهم نبود.

 

موفق و سربلند باشید.

درباره نویسنده

وبگاه فراروي شما، آینه‌ایست براي انعكاس ديدگاه‌ها، دغدغه‌ها و تحليل‌هاي اینجانب. امید که بتواند فرصت مغتنمی را براي طرح مساله، تضارب آراء و بهره برداري از مباحث عالمانه و كارشناسانه فراهم آورد.