منکرهای منکرساز،شایسته نهی از منکر بیشتری هستند

علی(ع) در نهج البلاغه در خطبه ۲۱۶ به صراحت اعلام می دارند که والیان جز به استقامت مردم به صلاح درنمی آیند و هم ایشان می فرمایندکه “هیچ کس هر چند قدر او در حق بزرگ و ارزش او در دین بیشتر باشد بی نیاز نیست که او را در انجام حق یاری نمایند”. ایشان در خطبه ۱۶۶ می‌فرمایند:”ای مردم اگر در یاری حق کوتاهی نمی کردید و درخوار ساختن باطل سستی نمی نمودید هیچگاه دیگران در نابودی شما طمع نمی کردند و بر شما برتری نمی یافتند”.

در خطبه ۱۲۹ نیزمی فرمایند:

“کجایند خوبان و صلحای شما،کجایند آزادمردان و بزرگان شما…فساد ظاهر شده و کسی نیست که آن را انکار نماید و آن را تغییر دهد….شما با چنین وضعی می خواهید در خانه قدس الهی و جوار رحمت پروردگار قرار گیرید…؟!”

بر این اساس ناظر به ضرورت نظارت همگانی در اصل هشتم قانون اساسی چنین آمده است:
“در جمهوری اسلامی ایران دعوت به خیر وامر به معروف ونهی ازمنکر وظیفه ای است همگانی و متقابل بر عهده مردم نسبت به یکدیگر ، دولت نسبت به مردم ومردم نسبت به دولت…”
نظارت مردم بر روند امور در جامعه اسلامی نه تنها حق بلکه وظیفه تخلف ناپذیر آنان است و در وجوب شرعی امر به معروف و نهی از منکر اختلافی وجود ندارد.(سیوری،۱۴۱۹، ج۱، ۵۷۷)
امام خمینی(ره)با الهام از معارف دینی در این خصوص می فرمایند:
“همه ملت موظف اند که نظارت کنند بر این امور.نظارت کنند اگر من پایم را کنار گذاشتم،کج گذاشتم،ملت موظف است که بگویند پایت را کج گذاشتی،خودت را حفظ کن…”(امام خمینی،۱۳۶۴، ج۷، ۳۳)
ایشان در جای دیگری نیز بیان می دارند:
“هر فردی از افراد ملت حق دارد که مستقیما در برابر سایرین،زمامدار مسلمین را استیضاح کند و به او انتقاد کند و او باید جواب قانع کننده ای بدهد.در غیر این صورت اگر بر خلاف وظایف اسلامی خود عمل کرده باشد خود به خود از مقام زمامداری معزول است.”(امام خمینی،۱۳۶۴، ج۴، ۱۹۰)
امام (ره) همچنین نظر به خطر ترک اصل نظارت همگانی می فرمایند:
“…و به درستی گفته شده است که هر مقام غیر معصومی که در وضع غیر قابل انتقاد قرار گیرد هم برای خودش خطر است و هم برای اسلام.”(همان،ج۸، ۴۷)
مقام رهبری نیز در این خصوص می فرماید:
“هیچ کس فوق نظارت نیست چه برسد به دستگاههای مرتبط با رهبری،بنابراین همه باید نظارت بشوند. نظارت بر آن کسانی که حکومت می کنند چون حکومت به طور طبیعی به معنای تجمع قدرت و ثروت است یعنی اموال بیت المال و اقتدار اجتماعی و اقتدار سیاسی در دست بخشی از حکام است،برای اینکه امانت به خرج بدهند و سوء استفاده نکنند و نفسشان طغیان نکند یک کار لازم و واجب است و باید هم باشد”(صبح صادق،۱۳۸۲، شماره ۹۹)

اما سوال مهمی که رخ می نماید این است که عرصه های امربه معروف و نهی از منکر کجاست؟بی شک هر چند در نظارت باید  به اصلاح تمام مظاهر منکر در چارچوب حدود توجه داشت و تلاش نمود تا معروف را منتشر کرد اما در این میان برخی از منکرات چون منکرسازند و برخی از معروفها چون معروف سازند در اولویت قرار می گیرند.به عنوان نمونه ساختار غلط اقتصادی، نظام بانکی فسادخیزکه مانعی جدی پیش روی تولید ملی و خروج از وضعیت رکود تورمی و ایجاد اشتغال است،عدم شفافیت اطلاعاتی در حوزه اقتصاد و امکان استفاده از رانتهای سنگین اقتصادی ، چه میزان در شکل گیری منکرات تاثیر دارد؟آیا قاچاق کالا که به عنوان نمونه حدود ۵میلیارد دلار در حوزه پوشاک صورت گرفته است و ضربه سنگینی به تولید داخلی می زند منکر ساز نیست؟آیا اقتصادتک محصولی و دولت رانتیر و وسوسه دولتها به حفظ این وضعیت به خاطر درآمد ناشی از تبدیل ارز، منکر ساز نیست؟  علی(ع) می فرمایند: ان یکن الشغل مجهده فاتصال الفراغ مفسده(اگر تن داد ن به شغل مایه زحمت و تعب است ، بیکاری دائم نیز باعث نادرستی و فساد است).آری بیکاری دائم فساد آفرین است.مقام معظم رهبری نیز در این باره در دیدار کارآفرینان فرمودند:

“اگر کسی بتواند زمینه‌ی کار را فراهم بکند، یک عبادت انجام داده است. نگاه به این کاری که تولید میشود، فقط از جنبه‌ی این نباشد که ما یک بی‌کار را دستش را به یک کاری بند میکنیم تا یک درآمدی داشته باشد؛ خب، این که البته خیلی چیز خوبی است، لازم است، بلاشک. یعنی کارآفرینی، ایجاد اشتغال در کشور موجب میشود که ثروت تولید بشود؛ همچنانی که سرمایه و سرمایه‌دار، ایجاد کار میکند – چه سرمایه‌ی مالی، چه سرمایه‌ی علمی – کارگر هم ایجاد سرمایه میکند، ایجاد ثروت میکند. این البته یک جنبه‌ی مهمی است در اشتغال، اما اهمیت اشتغال فقط این نیست. یک بعد دیگر اهمیت اشتغال این است که شما یک گنج را دارید استخراج میکنید. یک انسانی که در او استعدادهائی وجود دارد، میتواند تولید کند، میتواند بیافریند، این افتاده بود آنجا، شما دست او را به کار بند کردید، این گنجینه‌ی درونی استخراج شد؛ خیلی اهمیت دارد. انسانی که کار ندارد، اشتغال ندارد، یک استعداد پنهانِ مخفیِ خداداده را غالباً بدون اختیار خودش راکد گذاشته، وقتی شما این انسان را مشغول کار میکنید، این چشمه که در درون بود و از او استفاده‌ای نمیشد، تشنه‌ای از او سیراب نمیشد، این چشمه را شما به جریان می‌اندازید. پس اشتغال و اشتغال‌آفرینی، هم جنبه‌ی اقتصادی بزرگی دارد، هم جنبه‌ی انسانیِ خیلی والائی دارد.”

در نمونه ای دیگر با اینکه آزاداندیشی و ایجاد فضای آزاداندیشانه از مطالبات مهم رهبری معظم انقلاب اسلامی است و فرمودند که من بیش از صدبار گفته ام و بالندگی نظام جمهوری اسلامی ایران در گرو تحقق اصولی آن است و تولید فکر و نظریه برآمده از آن، مسیر پیش روی نظام اسلامی را ریل گذاری می کند، چه میزان در مطالبات ما از دست اندرکاران امر اعم از اساتید و مدیریت و مجموعه های مرتبط در دانشگاهها و حوزه ها جایگاه داشته است؟

آیا این منکرها و معروفها با منکرها و معروفهای خرد دیگر در یک سطحند؟آیا به عنوان نمونه فقط بدحجابها گناهکارند و باید امر به معروف و نهی از منکر شوند؟این سوال به معنای بی توجهی به مظاهر گناه در جامعه نیست بلکه فقط توجه دادن به زمینه های فساد آفرینی است که کمتر مورد توجه قرار می گیرد.به راستی تا کنون چند اجتماع و یا تحلیل از سوی دغدغه مندان نسبت به این مسائل صورت گرفته است و چند تجمع و نوشتار نسبت به مقوله هایی مانند حجاب؟سوالی است که به نظرم جادارد مورد تامل قرار گیرد.

به همین مناسبت فایلی صوتی از مقام معظم رهبری تقدیم می دارم.امید که موجب گشایش شود.

فقط بدحجاب گناهکار است؟

درباره نویسنده

وبگاه فراروي شما، آینه‌ایست براي انعكاس ديدگاه‌ها، دغدغه‌ها و تحليل‌هاي اینجانب. امید که بتواند فرصت مغتنمی را براي طرح مساله، تضارب آراء و بهره برداري از مباحث عالمانه و كارشناسانه فراهم آورد.